ભોજન કર્યા બાદ સીધું પાણી પીવાથી પાચન ક્રિયા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. તેનાથી એસિડિટી, ગેસ અને પેટ દુખાવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. ભોજન કર્યાની ઓછામાં ઓછી 30 મિનિટ બાદ પાણી પીવું જોઈએ.
આપણી પ્રાચીન ચિકિત્સા પદ્ધતિ, આયુર્વેદમાં, પાણી પીવાના સમયને ખૂબ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. ચાણક્ય નીતિમાં પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે- ‘અજીર્ને ભેષજમ વારી, જીર્ને વારી બલપ્રદમ. ભોજને ચામૃતમ વારી, ભોજનાન્તે વિશ્ર્પ્રદમ’ એટલે કે અપચો દરમિયાન પાણી દવા જેવું કામ કરે છે. જ્યારે ખોરાક સારી રીતે પચી જાય છે, ત્યારે પાણી શક્તિ આપે છે. જમતી વખતે થોડું પાણી પીવાને અમૃત માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે ખોરાક ગળી જવા અને પચાવવામાં મદદ કરે છે. પરંતુ ખોરાક ખાધા પછી તરત જ પાણી પીવું એ ઝેરથી ઓછું નથી.
આયુર્વેદ શું કહે છે?
આયુર્વેદિક વિદ્વાનો અને ગ્રંથો અનુસાર, જ્યારે આપણે ખોરાક ખાઈએ છીએ, ત્યારે તે પેટની અંદર એક ખાસ જગ્યાએ જાય છે, જેને ‘જઠર’ અથવા “પેટ” કહેવામાં આવે છે. તે આપણા શરીરની મધ્યમાં, નાભિની નજીક ડાબી બાજુએ હોય છે. પેટમાં એક હળવી આગ હોય છે, જેને આપણે પાચનની અગ્નિ કહી શકીએ છીએ. આ અગ્નિ ખોરાકને પચાવવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે આપણને ભૂખ લાગે છે, ત્યારે આ અગ્નિ ખરેખર આપણને સંકેત આપે છે કે શરીરને હવે ઊર્જાની જરૂર છે. જેમ કારમાં પેટ્રોલ ખતમ થઈ જાય છે, ત્યારે તે અનામતમાં આવે છે, તેવી જ રીતે શરીર ભૂખ દ્વારા પણ કહે છે કે તેને હવે ખોરાકની જરૂર છે.
ખાધા પછી તરત જ પાણી કેમ ન પીવું જોઈએ?
તમને ખ્યાલ હશે કે જ્યારે આપણને ખૂબ ભૂખ લાગે છે, ત્યારે કોઈપણ ખોરાક આપણને સ્વાદિષ્ટ લાગે છે અને સરળતાથી પચી જાય છે. પેટમાં રહેલી અગ્નિ લગભગ એક કલાક સુધી ખોરાકને પચાવવાનું કામ કરે છે. જો આ એક કલાકમાં આપણે બીજું કંઈક ખાઈએ છીએ અથવા ઘણું ઠંડુ પાણી પીએ છીએ, તો આ અગ્નિ બુઝાઈ જાય છે. જેમ સળગતી અગ્નિ પર અચાનક પાણી રેડવામાં આવે છે, તેવી જ રીતે પેટમાં રહેલી અગ્નિ પણ ઠંડી પડી જાય છે. આનાથી ખોરાક યોગ્ય રીતે પચતો નથી અને શરીર પર અનેક પ્રકારના રોગો થવા લાગે છે, તેથી ખોરાક ખાધા પછી એક કલાક સુધી કંઈ ખાશો નહીં કે પાણી પીશો નહીં. આનાથી પેટમાં રહેલી અગ્નિ એટલે કે પેટમાં રહેલી અગ્નિ આરામથી પોતાનું કામ કરી શકે છે અને ખોરાક સારી રીતે પચે છે અને શરીરને શક્તિ આપે છે.
અપચાની સ્થિતિમાં ભોજન લાંબા સમય સુધી પેટમાં પડેલું રહે છે અને સડવા લાગે છે. તેનાથી ગેસ બનવા લાગે છે અને તે ઓડકાર કે અન્ય રીતે બહાર નીકળે છે. સાથે પેટ ભારે લાગે છે. તેથી ભોજન કર્યાં બાદ સીધું પાણી પીવું ઝેર સમાન હોય છે. ઋષિ-મુનિઓએ આ વાત પહેલા જ જણાવી હતી અને તેને વૈજ્ઞાનિકો પણ માને છે.
પાચન રસોને પાતળું કરે છે પાણી
જો તેને વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ જુઓ તો જ્યારે આપણે ભોજન કરી લઈએ ત્યારે પેટમાં પાચન માટે ઉત્સેચકો બને છે. જો આપણે સીધુ પાણી પીએ ખાસ કરીને વધુ માત્રામાં તો તે પાચન રસોને પાતળા કરે છે. તેનાથી ભોજન સારી રીતે પચતું નથી અને અપચો, ગેસ, એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
